ปัญหาท่อน้ำนมอุดตัน


         ลักษณะของท่อน้ำนมอุดตัน (blocked duct) เต้านมจะเป็นก้อนที่ตำแหน่งใดตำแหน่งหนึ่งของเต้านม โดยไม่ได้เป็นทั้งเต้า ผิวหนังที่บริเวณเหนือก้อน กดเจ็บ และอาจจะบวมแดงด้วย โดยไม่มีไข้ เกิดจากน้ำนมบริเวณนั้นข้นขึ้น ไหลไม่สะดวกจะค้างจนอุดตันอยู่ในท่อน้ำนมท่อใดท่อหนึ่ง  น้ำนมส่วนที่เหนือขึ้นไปจะคั่งอยู่ จนเป็นก้อน

สาเหตุอาจเกิดจาก

1. ไม่ได้ให้ลูกดูดนมบ่อยๆ 
2. ระบายน้ำนมออกไม่หมด
3. แรงกดบนเต้านม อาจเกิดจากการสวมเสื้อชั้นในที่คับ นอนตะแคงทับข้างนั้นนาน เป็นต้น 
4. เต้านมใหญ่หย่อนยาน ทำให้ส่วนล่างระบายน้ำนมออกไม่ได้ดี 

เมื่อมีอาการบ่งบอกว่าท่อน้ำนมอุดตัน ควรปฎิบัติดังนี้

1.อย่าหยุดให้นมข้างที่เป็น เพราะกลัวว่าลูกจะกินไม่ได้ ต้องให้ลูกดูดข้างที่เป็นข้างแรกเสมอ ดูดให้บ่อยขึ้น ปั๊มให้บ่อยขึ้น นมที่ปั๊มอย่าทิ้ง เก็บได้ กินได้ ตามปกติ

2.การประคบอุ่นหรือร้อน จากด้านนอกผิวหนัง อาจไม่ช่วยอะไรมาก เพราะเป็น superficial heat แต่ไม่เสียหายที่จะลองทำดู วิธีที่ได้ผลคือ deep heat โดยการทำอัลตราซาวด์ที่แผนกกายภาพบำบัด ด้วยกำลัง 2 watt/cm2 นาน 5 นาที วันละ 1 ครั้ง โดยทำซ้ำได้ 2-3 วัน (โดยแพทย์เป็นคนสั่งการรักษา) แล้วตามด้วยการบีบน้ำนมไล่ออกมาตามท่อ ร่วมกับการดูดจากลูก จะช่วยให้ที่อุดตันหลุดเร็วขึ้น

3.ต้องใช้ยาปฏิชีวนะร่วมด้วย ถ้าเป็นนานเกิน 48 ชั่วโมงแล้ว ไม่เช่นนั้น อาจพัฒนาจนกลายเป็นฝีได้ ยาปฏิชีวนะที่ใช้ โดยไม่มีปัญหากับการให้นม เช่น dicloxacillin ถ้าแพ้เพนนิซิลลิน ให้ใช้ clindamycin (ปรึกษาแพทย์เรื่องการใช้ยา)

4.ถ้ามีจุดสีขาวที่หัวนม (white dot) ถ้าให้ลูกดูดขณะหิวจัดแล้วไม่หลุด ให้ใช้เข็มปลอดเชื้อ (ซื้อที่ร้านขายยา) สะกิดให้หลุด 

5.ถ้าเป็นฝีแล้ว ห้ามให้หมอกรีดแผลเด็ดขาด แต่ให้ใช้เข็มเบอร์ใหญ่ที่สุด พยายามดูดออกหนองออกให้หมด อาจดูดซ้ำหลายๆครั้ง และให้ยาปฏิชีวนะให้นานจนฝีหยุบเป็นปกติ โดยไม่ต้องหยุดให้นมลูก และดูดเต้าได้ตามปกติ เมื่อไม่มีบาดแผลที่เต้า คุณแม่ก็ไม่เจ็บเวลาลูกดูด