อยู่ไฟ เพื่อแม่หลังคลอด

การอยู่ไฟ คือวิธีดูแลแม่หลังคลอด เพื่อดูแลสุขภาพของแม่หลังคลอด ทั้งการรักษา ป้องกัน ฟื้นฟู และส่งเสริมสุขภาพ แถมยังได้ประโยชน์ในเรื่องความงามอีกด้วย เพราะช่วงตั้งครรภ์ ทุกส่วนในร่างกายของคุณแม่จะขยาย การอยู่ไฟจะช่วยให้ส่วนต่างๆ กลับเข้าสู่สภาพปกติ เช่น ช่วยให้มดลูกเข้าอู่ ช่วยขับของเสียที่คั่งค้างภายในร่างกายหลังคลอด ช่วยรักษาแผลฝีเย็บ ป้องกันการติดเชื้อ และยังช่วยปรับระดับความร้อน ความเย็นภายในร่างกายให้อยู่ในสภาวะสมดุล ซึ่งในระยะยาวจะช่วยในเรื่องของอาการหนาวสะท้ายโดยมิทราบสาเหตุ

อยู่ไฟ เมื่อไหร่และนานแค่ไหน 
ในสมัยโบราณระยะเรือนไฟคือช่วง 3 เดือนแรกหลังคลอด หมายความว่าในระยะนั้นสามารถอยู่ไฟได้ สมัยก่อนเมื่อคุณแม่คลอดเสร็จจะให้อยู่ไฟเลย แต่ปัจจุบันจะรอให้แผลหายก่อน สำหรับคุณแม่ที่คลอดธรรมชาติบางคนหลังคลอด 7 วันแผลหายก็สามารถอยู่ไฟได้ แต่ถ้าผ่าคลอดก็อาจต้องรอเป็นเดือน ทั้งนี้ควรยืดหลักความปลอดภัยด้วย คือดูความพร้อมทางด้านร่างกายของคุณแม่ เพราะหลังคลอดคุณแม่อาจมีไข้ ร่างกายอ่อนล้า บางคนแผลสนิทแล้วก็จริงแต่ร่างกายยังไม่พร้อม จึงไม่อาจระบุได้ชัดเจนว่าควรอยู่ไฟหลังจากคลอดแล้วกี่วัน 

ส่วนเรื่องจำนวนวันในการอยู่ไฟนั้น ในสมัยก่อนอยู่กันเป็นเดือน เพราะถือเป็นช่วงที่ต้องดูแลแม่หลังคลอดอย่างเข้มข้น แต่ในปัจจุบันนิยมใช้บริการอยู่ไฟจากโรงพยาบาล หรือศูนย์บริการแพทย์แผนไทย จึงมีปัจจัยเรื่องเวลาและค่าใช้จ่ายเข้ามาเกี่ยวข้องทำให้ส่วนใหญ่อาจอยู่ไฟ ได้ไม่ถึงเดือน ซึ่งระยะเวลาในการอยู่ไฟ จึงขึ้นอยู่กับความพร้อมของแต่ละคน แต่อย่างน้อยควรอยู่ไม่ต่ำกว่า 7 วันก็จะทำให้ได้ผลดี 

กระบวนการอยู่ไฟในปัจจุบันมีวิธีการดังต่อไปนี้
การอบสมุนไพรหรือเข้ากระโจม จะทำให้ร่างกายขับของเสียออกทางผิวหนัง ช่วยขับน้ำคาวปลา และยังช่วยทำความสะอาดผิวพรรณ โดยในกระโจมจะมีสมุนไพร ดังนี้ 
- กลุ่มที่ 1 สมุนไพรเฉพาะกลุ่มอาการ เช่น ไพล จะช่วยในเรื่องการอักเสบของมดลูก ผักบุ้ง และขมิ้น 
- กลุ่มที่ 2 สมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหย ซึ่งมีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้ออ่อนๆ นำมาอบเพื่อให้มีกลิ่นหอม เช่น ใบเปล้า 
- กลุ่มที่ 3 สมุนไพรที่มีรสเปรี้ยว ช่วยทำให้ผิวสะอาด เช่น ใบมะขาม ใบส้มป่อย ผิวมะกรูด (บางคนอาจใส่น้ำมะกรูดด้วย) - กลุ่มที่ 4 กลุ่มระเหยหอม เช่น การบูร พิมเสน ช่วยทำให้จมูกโล่ง แต่ไม่ควรใส่มากเพราะอาจทำให้แสบตา 

ควรเข้ากระโจมต่อเนื่อง 7 วัน วันละ 20 นาที และอาจประคบเปียกโดยใช้ลูกประคบ 3 ลูก จุ่มน้ำร้อนพออุ่น ลูกหนึ่งหงายขึ้นแล้วนั่งให้ตรงกับฝีเย็บ อีก 2 ลูกใช้ประคบตามตัวและศีรษะ

ข้อควรระวัง 
- คุณแม่หลังคลอดที่มีอาการของโรค หอบหืด โรคหัวใจ และโรคเบาหวาน ควรระมัดระวังในการเข้ากระโจม เพราะอาจเป็นลมได้ 
- หลังจากเข้ากระโจมแล้วควรดื่ม น้ำอุณหภูมิปกติประมาณ 1 ถ้วย 
- หลังจากออกกระโจมควรรอให้ อุณหภูมิของร่างกายลดลงจนปกติแล้วจึงอาบน้ำ